We praten niet vaak over de ongemakkelijke kant van wat wij doen. Maar tijdens ons weerbaarheidsevent, dat wij samen met het Rode Kruis organiseerden, deden we precies dat.
De zaal zat vol mensen die dit onderwerp serieus nemen: crisismanagers, beleidsmakers, militaire adviseurs, vertegenwoordigers van veiligheidsregio's en private partners. Mensen die hun werkende leven besteden aan het voorbereiden op momenten die niemand wil meemaken. En samen stelden we een vraag die de meeste organisaties liever vermijden: wat gebeurt er eigenlijk als er een echte crisis is?
Het antwoord was niet geruststellend. Maar het gesprek was precies wat nodig was.
De eerlijke waarheid over crisisopvang
Onze oprichter Peter Vogel was daar eerlijk over.
"Tijdens een crisis worden wij overspoeld met aanvragen. Plotseling heeft iedereen tegelijk noodopvanglocaties nodig. Maar als we in de koude fase geen afspraken hebben gemaakt, gaan onze bedden naar de hoogste bieder. Dat voelt niet goed. Het betekent dat de meest kwetsbare mensen misschien niet geholpen worden. En dan worden wij ook nog eens als graaiers gezien."
Het is iets waar wij veel over nadenken. Wij maken slaapsystemen voor mensen in moeilijke omstandigheden. Mensen die hun huis zijn kwijtgeraakt, die veertien uur achter elkaar werken op een veld, die ergens onbekend onderdak zoeken. Het laatste wat wij willen, is dat onze capaciteit terechtkomt waar het geld zit in plaats van waar de nood het hoogst is.
Jan Pol van de Infra Capacity Alliance zette het nog scherper neer: de triage van schaarse middelen mag nooit een commerciële afweging zijn. De meest kwetsbare mensen in onze samenleving mogen niet het onderspit delven omdat iemand anders meer betaalt.
Dat is de kern van waarom wij met ICA samenwerken. Door bedrijven en overheidsinstanties samen te brengen vóórdat een ramp plaatsvindt, is het doel eenvoudig: als het moment komt, komen de juiste middelen op de juiste plekken terecht.
Hoe voorbereiding er in de praktijk uitziet
Stef Hanken, crisismanager bij Veiligheidsregio Utrecht, deelde hoe zijn regio hier al stappen in zet. Ze hebben een overeenkomst met ICA gesloten die noodaggregaten en brandstof garandeert aan brandweerkazernes tijdens een crisis. Nog geen groot contract, maar een wezenlijke.
"Het gaat niet alleen om het contract," zei hij. "Het gaat om het creëren van een mindset."
Marie-Louise van Schaijk, portefeuillehouder risico- en crisisbeheersing namens alle veiligheidsregio's, was even direct over waarom dit zo belangrijk is. De lessen uit de coronacrisis, en de mondkapjes-chaos die daarmee gepaard ging, mogen niet vergeten worden. In een crisis vraagt elke overheid tegelijk om dezelfde producten. De organisaties die al afspraken hebben gemaakt, het proces al hebben getest en de relaties al hebben opgebouwd, zijn de organisaties die daadwerkelijk kunnen handelen.
Ruud Moeskops van het Kenniscentrum Genie van Defensie voegde daar iets aan toe dat de ernst scherp neerzette. "Bij een aanval komt alles tegelijk. Je hoeft ons dan niet meer te bellen, want wij richten ons op het oosten. De Nederlandse samenleving moet dan blijven draaien."
Dat is een nuchtere herinnering aan wat weerbaarheid werkelijk vraagt. Niet een plan in een map. Niet goede bedoelingen. Daadwerkelijke capaciteit, vooraf afgesproken, klaar voor inzet.
Ons antwoord: Secure
Een van de dingen die we die dag bespraken, was ons beschikbaarheids-model, en waarom wij het hebben gebouwd.
Het probleem met noodcapaciteit is dat niemand het wil aanschaffen totdat ze het nodig hebben. En op het moment dat ze het nodig hebben, is het te laat. Ons Secure-model is precies daarvoor ontworpen. Organisaties reserveren vooraf slaapplaatsen tegen een vast maandbedrag. De systemen staan opgeslagen op een strategische locatie binnen vier uur rijden, klaar voor directe inzet, zonder de grote investering vooraf, zonder opslagkosten, zonder onzekerheid.
Voorbereiding, zonder het prijskaartje dat de meeste mensen doet aarzelen.
Hoe het voelt als je er niet op voorbereid bent
Het krachtigste moment van de dag kwam van Edward Verweij, die zijn ervaring deelde van orkaan Harvey in Texas, augustus 2017.
Hij had de storm dagenlang zien aankomen. De stroom was al uitgevallen. Veertig graden, geen airco, geen internet. Op een gegeven moment, vertelde hij ons, weet je het gewoon. Hij pakte zijn gezin in de auto en reed naar het noorden.
Toen de storm voorbij was, gingen ze terug. En toen begon het pas echt.
Geen schoon drinkwater uit de kranen. Lege en overstroomde supermarkten. Zijn kapotte spullen stonden twee maanden lang aan de straat omdat afvalverwerkers geen capaciteit hadden om ze op te halen. Hij zette een camper voor zijn eigen huis en woonde er met zijn gezin terwijl de woning werd opgeknapt. Acht maanden later kon hij er eindelijk weer in.
Acht maanden. Niet omdat hulp ontbrak. Maar omdat het systeem er niet klaar voor was.
Dat verhaal bleef bij iedereen in de zaal hangen. Omdat het niet gaat over een verre ramp. Het gaat over wat er met gewone mensen gebeurt als de voorbereiding niet gedaan is en wat er gebeurd als er geen rekening gehouden wordt met (huis) dieren tijdens een ramp. Vandaar dat wij na dit event begonnen zijn met het ontwikkelen van de Pet-Stay Opvang voor huisdieren tijdens een ramp en te combineren met ons bestaande Bed-Stay systeem.
Waarom het Rode Kruis voor ons belangrijk is
We zijn trots op onze samenwerking met het Rode Kruis, en dit event heeft die samenwerking verder verdiept. Directeur Harm Goossens sprak over het belang van een heldere rolverdeling: het Rode Kruis keert terug naar zijn kerntaak van noodhulp, en doet dat alleen effectief als het samenwerkt met betrouwbare partners die hun eigen rol kennen.
Dat is een principe dat wij herkennen. Wij zijn geen humanitaire organisatie. Wij maken slaapsystemen. Maar wij maken ze precies voor de momenten waarop humanitaire organisaties in actie komen. Betrouwbaar zijn op die momenten, een partner zijn die levert als het erop aankomt, is iets wat wij serieus nemen.
Wat wij meenemen van deze dag
Marie-Louise van Schaijk zei aan het einde van de dag iets wat ons is bijgebleven.
"Op slechte dagen baal ik ervan dat het zo langzaam gaat. Ik verlang ernaar dat we minder gaan praten en meer gaan doen."
Dat gevoel herkennen wij. De gesprekken worden gevoerd. De politieke wil groeit. Maar gesprekken huisvesten geen mensen. Afspraken wel.
Onze rol is ervoor te zorgen dat als de aanvraag komt, de bedden er zijn. Niet omdat iemand net een bestelling heeft geplaatst. Maar omdat iemand zich had voorbereid.
Werkt jouw organisatie in noodopvang, crisismanagement of veiligheidsregioplanning en wil je het gesprek aangaan over wat gegarandeerde capaciteit er in de praktijk uitziet? We gaan dat gesprek graag aan.
Ben je benieuwd wat Bed-Stay allemaal kan? We hebben een compleet informatiepakket voor je samengesteld, met daarin alle configuraties en specificaties, en een duidelijke uitleg van wat het systeem allemaal aankan.
